De la perspective du paysage industriel mondial, la refonte structurelle de la fabrication chinoise : la part absolue des industries de pointe et la compétition géopolitique

Trong bối cảnh cơ cấu kinh tế toàn cầu đang trải qua những thay đổi sâu sắc, sự trỗi dậy của các "ngành công nghiệp tiên tiến" ở Trung Quốc không còn chỉ là sự tăng trưởng về quy mô kinh tế đơn thuần, mà là sự tái cấu trúc mang tính cơ cấu của toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo báo cáo Hamilton Index của ITIF, Trung Quốc đã chiếm gần một phần tư sản lượng trong 10 ngành công nghiệp tiên tiến cốt lõi toàn cầu, và đang dẫn đầu trong bảy lĩnh vực trong số đó. Dữ liệu này cho thấy rõ ràng rằng Trung Quốc đã chuyển mình từ một "cường quốc sản xuất" truyền thống thành một trung tâm đổi mới công nghệ và sản xuất quy mô toàn cầu, với tốc độ tăng trưởng và thị phần tuyệt đối vượt xa nhiều cường quốc công nghiệp truyền thống.

Logic cốt lõi của mô hình tăng trưởng này nằm ở sự cộng hưởng giữa "hiệu ứng quy mô" và "lặp lại công nghệ". Trung Quốc đã đạt được sự tăng trưởng theo cấp số nhân trong các lĩnh vực công nghệ then chốt, như công nghệ thông tin và dịch vụ thông tin, sản phẩm điện tử, nhờ vào quy mô thị trường khổng lồ và sự hỗ trợ chính sách công nghiệp nhanh chóng. Tuy nhiên, bản chất của sự tăng trưởng này là "mở rộng thị phần tuyệt đối", chứ không phải "làm sâu sắc cấu trúc" đơn thuần. Nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù sản lượng tuyệt đối của Trung Quốc rất mạnh, nhưng "vị thế tương đối" (LQ) của nước này so với quy mô kinh tế vẫn thấp hơn một số cường quốc công nghệ hàng đầu. Điều này bộc lộ một nghịch lý quan trọng trong nâng cấp công nghiệp: Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng quy mô của mình trong các lĩnh vực tiên tiến, nhưng để đạt được rào cản công nghệ và khả năng cạnh tranh lâu dài thực sự, cần phải có những đột phá sâu sắc hơn trong đầu tư nghiên cứu và phát triển, hệ thống nghiên cứu cơ bản và bảo vệ sở hữu trí tuệ cốt lõi.

Xét từ góc độ địa kinh tế và chuỗi cung ứng, sự mở rộng nhanh chóng của Trung Quốc trong các ngành công nghiệp tiên tiến đang tạo ra những thách thức đáng kể đối với nền tảng công nghiệp của Mỹ và các đồng minh. Báo cáo chỉ ra rằng, tốc độ tăng trưởng thị phần toàn cầu của Mỹ trong các ngành tiên tiến liên quan đã chậm lại rõ rệt; nếu không có các biện pháp can thiệp chính sách mạnh mẽ hơn, nền tảng công nghiệp tiên tiến của Mỹ và các khu vực khác có thể bị xói mòn liên tục, khiến chúng ngày càng dễ bị tổn thương trong cuộc cạnh tranh công nghệ và kinh tế toàn cầu. Đây không chỉ là cuộc cạnh tranh thị phần, mà còn là cuộc tranh giành quyền thống trị công nghệ tương lai và an ninh chuỗi cung ứng quan trọng.

Sự phát triển công nghiệp trong tương lai sẽ thể hiện các xu hướng sau: Thứ nhất, sự "phi tập trung hóa" và "tái cấu trúc" của chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ được đẩy nhanh. Với tư cách là một trong những trung tâm sản xuất tiên tiến lớn nhất thế giới, năng lực sản xuất của Trung Quốc sẽ tiếp tục trở thành điểm tập trung của chuỗi giá trị toàn cầu, buộc các tập đoàn đa quốc gia phải đánh giá lại bố trí toàn cầu của họ và đẩy nhanh quá trình nội sinh hóa chiến lược "Trung Quốc + 1". Thứ hai, trọng tâm cạnh tranh công nghệ sẽ chuyển từ việc "bắt kịp năng lực sản xuất" đơn thuần sang "xây dựng rào cản công nghệ". Trong tương lai, khả năng thiết lập được "hào kinh tế" công nghệ không thể vượt qua trong các lĩnh vực tiên tiến như bán dẫn, phần mềm công nghiệp và sản xuất AI sẽ quyết định liệu quốc gia đó có thể chiếm được vị thế chiến lược trong chuỗi công nghiệp toàn cầu trong thập kỷ tới hay không. Thứ ba, sự cạnh tranh giữa các cụm công nghiệp khu vực sẽ ngày càng gay gắt. Mặc dù hiệu suất tổng thể của Trung Quốc rất mạnh, nhưng tình hình cạnh tranh giữa các khu vực và các cụm ngành công nghiệp chi tiết khác nhau sẽ trở nên phân hóa rõ rệt hơn, và sự ưu ái chính sách của chính quyền địa phương đối với các lĩnh vực công nghệ cao cụ thể sẽ trở thành biến số then chốt ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh công nghiệp.

Tóm lại, sự trỗi dậy của Trung Quốc trong các ngành công nghiệp tiên tiến đánh dấu một giai đoạn mới trong cạnh tranh công nghiệp toàn cầu – từ "bắt kịp công nghệ" truyền thống sang "tái cấu trúc cục diện toàn cầu".Toutes choses étant citées, l'essor de l'industrie de pointe en Chine marque le passage de la compétition industrielle mondiale à une nouvelle phase : d'une "course à l'assainissement technologique" à une "reconfiguration du paysage mondial". Pour les entreprises manufacturières et les gestionnaires de la chaîne d'approvisionnement, cela signifie qu'il faut dépasser la simple attention à la part de marché à court terme pour se concentrer sur l'autonomie technologique, la résilience de la chaîne de valeur et la capacité à s'adapter aux changements géopolitiques. Ce n'est qu'en combinant étroit les tendances industrielles macroscopiques avec les stratégies opérationnelles microscopiques que l'on pourra réaliser l'effet de levier industriel et verrouiller la valeur à long terme dans cette ère turbulente.